Leven is dodelijk
We leven in een samenleving die steeds minder lijkt te aanvaarden dat het leven risico inhoudt. Voor zowat ieder gevaar bestaat inmiddels een waarschuwing. We worden verteld wat we beter niet eten, hoeveel we mogen drinken, hoeveel we moeten bewegen, hoe lang we mogen zitten, wanneer de zon gevaarlijk wordt en welke gevolgen onze dagelijkse keuzes kunnen hebben. Behalve als het over hoeveel we moeten werken gaat, dan komen er geen waarschuwingen aan te pas.
Vaak is daar niets mis mee. Een overheid heeft de verantwoordelijkheid burgers correct te informeren over reële risico’s. Maar ergens ligt een grens tussen informeren en opvoeden, tussen beschermen en betuttelen. Hoe meer de overheid probeert ieder risico te beheersen, hoe gemakkelijker een volwassen burger verandert in iemand die voortdurend verteld moet worden wat verstandig gedrag is. Gezondheid wordt dan niet alleen een persoonlijke waarde, maar steeds meer een maatschappelijke norm.
En daar ontstaat een merkwaardige paradox. We proberen het leven steeds veiliger te maken, terwijl één risico onmogelijk kan worden uitgesloten:
Leven is dodelijk.
Niet misschien. Niet onder bepaalde omstandigheden. Uiteindelijk voor iedereen. Dat klinkt cynisch, maar het kan evengoed bevrijdend zijn. De wetenschap dat het leven eindig is, hoeft geen argument te zijn voor roekeloosheid. Ze kan juist een reden zijn om bewust te leven. Een samenleving zonder risico bestaat niet. Een menselijk bestaan zonder ziekte, verlies, mislukking of uiteindelijk de dood evenmin.
De politieke vraag is daarom niet of we mensen moeten beschermen. De vraag is hoe ver we daarin willen gaan. Hoeveel verantwoordelijkheid leggen we bij de overheid? Hoeveel bij het individu? En hoeveel vrijheid zijn we bereid in te ruilen voor de belofte van meer veiligheid? Misschien hoeft niet ieder risico uitgebannen te worden. Misschien hoort een deel ervan gewoon bij leven.
WAARSCHUWING: LEVEN IS DODELIJK.
U bent bij deze officieel geïnformeerd.
Nieuw Brabantse Kunst — Art is politics is Art.